+ Ontdekken

In + Ontdekken gaan we dieper in op onderwerpen die bijdragen aan jouw vitaliteit. Dit keer staat het onderwerp uitstelgedrag centraal.


Je kent het vast: je staat op het punt om te beginnen aan een grote, ingewikkelde klus en je bedenkt steeds excuusjes voor jezelf. Eerst even deze kleine klusjes afronden, anders blijft dat ook zo in je hoofd zitten. Eerst even opruimen, want ik kan niet goed werken in een rommelig huis (bij uitstek mijn excuus als ik thuis werk). Of: die ene video op YouTube lijkt veel interessanter, een Twitter-draadje trekt je aandacht en je collega stuurde iets interessants door. Het gevolg: wel dingen afgevinkt, en toch geen stappen gemaakt voor dat belangrijke project. Of je besteedt uiteindelijk veel minder tijd aan het project dan je had gewild.


Het resultaat: Je voelt je schuldig

Het gevoel dat je eraan overhoudt? Waarschijnlijk niet positief. Sterker nog: de kans bestaat dat je je behoorlijk schuldig voelt. Je neemt jezelf voor: de volgende keer ga ik écht efficiënter met mijn tijd om.


Herkenbaar? Voor velen wel. Niet voor niets hebben studenten er een speciaal werkwoord voor: SOG’en (Studie Ontwijkend Gedrag).

Bekijk de comic met de 12 types uitstellers. Welke type ben jij?

Uitstelgedrag gaat over emoties


Slimmer werken is een hot topic. Er verschijnen veel boeken over dit onderwerp en we zien veel tips voor productiviteit-apps voorbijkomen. In die reeks kwamen we een een artikel van The New York Times tegen met een interessante invalshoek over procrastinatie - een mooi woord voor uitstelgedrag.


“Procrastination is an emotion regulation problem, not a time management problem.” Het is een manier om om te gaan met lastige emoties en negatieve stemmingen die veroorzaakt worden door de taak die je uitstelt. Denk aan verveling bij een saaie taak, frustratie bij een klus die niet lekker loopt of onzekerheid bij een nieuwe of moeilijke opdracht.

Emoties ontwijken = beloning


Volgens het artikel heeft uitstelgedrag niet te maken met je vermogen je tijd goed in te delen, en heeft het downloaden van een app die je helpt bij productiviteit weinig zin. Als je je gedrag wil aanpassen, zou je aan de slag moeten met die negatieve emoties. Anders kom je in een negatieve spiraal terecht. Je ontwijkt negatieve emoties door ze even te parkeren. Dat lucht op: een beloning op korte termijn. Dat is ook meteen de reden waarom je niet zomaar van je uitstelgedrag af komt. De opluchting is zo sterk, dat je brein telkens weer die beloning zoekt.


Door het ontwijken van negatieve emoties ervaar je later juist meer stress en spanning, en krijg je te maken met een verlaagd zelfvertrouwen (‘wanneer kan ik nou eens op tijd beginnen?’) en meer zelfverwijten dan voordat je je taak uitstelde. Niet constructief.


Zo kom je uit die spiraal


/ Vergeef jezelf. Dan stap je over je ‘negatieve gedrag’ heen en gaat het de volgende keer beter.


/ Heb mededogen met jezelf. Wees aardiger voor jezelf als het gaat om je fouten - en frame de taak wat positiever. Heb je onlangs iets soortgelijks gedaan dat je goed afging? Of bedenk wat de positieve resultaten zijn als je er wél meteen mee aan de slag gaat.


/ Bedenk wat je volgende actie gaat zijn nadat je bent begonnen met je taak (of je nu aan die taak begint of niet). Volgens het artikel zou je daarvan kalmeren. Als ik voor mezelf spreek: je houdt jezelf als het ware voor de gek, je gaat in je hoofd aan de slag met het onderwerp en dan ga je er gemakkelijker écht mee aan de slag. Het werkt hetzelfde als met jezelf afspreken dat je maar 10 minuten ergens aan hoeft te werken. Voordat je het weet, zit je er lekker in en wil je helemaal niet meer stoppen.


/ Maak je afleidingen lastiger. Herinner je je nog de Weekly van Tineke die ging over frictie? Voeg meer frictie toe aan je uitstelgedrag. Zorg er bijvoorbeeld voor dat je niet standaard ingelogd staat op social media, dan maak je het jezelf iets moeilijker om daar afleiding te zoeken.